02/09/2026
Հիշո՞ւմ եք անցյալի դասական զարդերում, մեր տատիկների ու մայրիկների զարդերում, սիմետրիայի հանդեպ այդ ձգտումը։ Ինչո՞ւ է ժամանակակից աշխարհը մասամբ հեռանում դասական սիմետրիայից։ Գուցե այն պատճառով, որ շուրջբոլորը դառնում է ավելի ու ավելի անկայուն ու փոփոխակա՞ն։
Սիմետրիկ զարդը հեշտությամբ ընկալվում է որպես ավանդական․ կենտրոնական քար, աջ ու ձախ նույնական տարրեր, կրկնվող զարդանախշ։ Իսկ ասիմետրիան անմիջապես առարկան տեղափոխում է դիզայնի տիրույթ։
Այն շարժման զգացողություն է ստեղծում․ շեղված տարրը, դետալների տարբեր երկարությունները ստիպում են աչքին շարժվել զարդի վրայով՝ նշմարելով տարբերությունները։
Ճապոնական ավանդական մշակույթում ասիմետրիան, կամ ֆուկինսեյը (不均斉), համարվում է գեղեցկության և ներդաշնակության գրեթե բարձրագույն ձևերից մեկը։ Ծառը աճում է այնպես, ինչպես իրեն է հարմար, քարը հազվադեպ է երկրաչափություն պահպանում, իսկ ամպերն ընդհանրապես կոմպոզիցիոն անթերիության զգացում չունեն։ Այդ պատճառով թեթև անկատարությունը, պատահականությունն ու ասիմետրիան ընկալվում են ոչ թե որպես սխալ, որը շտապ պետք է ուղղել, այլ որպես գեղեցկության բնական ձև։
Նույնը վերաբերում է նաև մարդու ձեռքով ստեղծված աշխարհին․ զարդը սկզբում կարող է «սխալ» թվալ, իսկ հետո բացահայտել իր ներքին գաղափարը, համակարգը կամ թաքնված ալգորիթմը։ Կոնցեպտուալ զարդագործության համար սա հատկապես արժեքավոր է։
Բայց այստեղ կա մի կարևոր տարբերություն․ ասիմետրիան հավասարակշռության բացակայություն չէ։ Ոճային ժամանակակից զարդը կարող է երկրաչափորեն ամբողջովին ասիմետրիկ լինել և միևնույն ժամանակ տեսողականորեն հավասարակշռված մնալ։
Սիմետրիան ստեղծում է հավասարություն, համաչափություն և անթերի կարգուկանոնի զգացողություն։ Ասիմետրիան կարող է ստեղծել հավասարակշռություն և շարժում։
Մի խոսքով, զարդագործությունն էլ է ժամանակին համընթաց շարժվում։ Աշխարհը վաղուց դադարել է սիմետրիկ լինելուց, և, կարծես, զարդերն էլ են հետևում դրան։
Շարունակելի…
