07/07/2026
ครั้งแรกในรอบสามปี ที่ชื่อของเธอพร้อมเลขบัตรประชาชน 13 หลัก ถูกสลักลงบนทะเบียนบ้าน สามปีที่ก่อนหน้านั้นชีวิตต้องตกมรสุม ‘ชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านกลาง’ เพราะบ้านเดิมถูกขาย พอวันนึงที่บัตรประชาชนหมดอายุก็ไม่สามารถทำบัตรใบใหม่ได้ ถูกตัดออกจากทุกสวัสดิการของรัฐ ไม่มีแม้แต่สิทธิหาหมอรักษาตัว
สามปีที่กว่าจะมีวันนี้ เธอพยายามหาทางออกมาทุกหนแห่ง เริ่มจากพึ่งตัวเอง หันไปพึ่งพิงรัฐ หรือแม้กระทั่ง เกือบพลาดพลั้งเป็นเหยื่อมิจฉาชีพ
“พอไม่มีบัตรมันก็เหมือนคนจรเลย มันไม่มีสิทธิ์เท่าคนอื่น ตอนนี้ป้าแค่พออยู่พอกิน เช่าบ้านอยู่ แต่ไม่มีเงินซื้อบ้านหรอก และมันเป็นเรื่องยากสำหรับป้ามาก ที่จะบากหน้าไปหาใครเพื่อขอเข้าทะเบียนบ้าน ป้าเคยไปปรึกษาที่อำเภอเขาก็แนะนำให้หาบ้านเลขที่เข้า ไปที่ พม. ของจังหวัด ขอเขาว่าให้ช่วยป้าหน่อยได้ไหม แค่ได้มีบ้านเลขที่เข้า ให้ป้าได้ทำบัตรประชาชนแล้วเอาป้าออกเลยก็ได้ แต่เขาบอกว่าจะช่วยได้ก็ต้องเป็นคนแบบเร่ร่อน เคสป้าไม่ใช่คนเร่ร่อน เขาไม่ได้ช่วยตรงนี้
“ป้าเลยไปเสิร์ชหาเจออันนึงที่เหมือนรับจ้างเอาชื่อเข้าทะเบียนบ้าน คิดว่าถ้าว่าเสียเงินก็ยอมเสีย ขอให้เราได้เข้าทะเบียน แต่พอดูที่คนมารีวิวแล้วมันคล้าย ๆ กับมิจฉาชีพ ว่าจ่ายเงินไปแล้วไม่ได้เข้าทะเบียนบ้านจริง ๆ ป้าเลยไม่ทำดีกว่า
จนวันนึงความเดือดร้อนของเธอถูกพัดพามายังมูลนิธิกระจกเงา และเรามีบ้านหนึ่งหลังจากการบริจาค ณ เขตสะพานสูง ที่ทะเบียนของบ้านมีไว้เพื่อดูแลสิทธิให้คนเปราะบาง มีเจ้าบ้านยินยอมพร้อมเปิดประตูต้อนรับให้เธอย้ายชื่อเข้าอยู่ กุมภาพันธ์ 2569 ทีมงานจึงพาเธอเข้ากระบวนการเขียนคำร้องย้ายชื่อเข้าที่สำนักงานเขตสะพานสูง
แต่ความราบเรียบของการย้ายชื่อคนเปราะบางเข้ารอบนี้ มีอยู่น้อยมาก เมื่อทะเบียนบ้านของมูลนิธิกระจกเงาถูกตั้งข้อสังเกตุว่ามีชื่อคนอยู่ 70 คนนี้ อาจมากเกินไป คำร้องของเธอจึงถูกชะลอความช่วยเหลือไว้ สำนักงานเขตขอส่งหนังสือเวียนหารือกรมการปกครองให้ยืนยันก่อนว่า การให้ความช่วยเหลือ คนในทะเบียนบ้านกลางนั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง
“วันที่กระจกเงาบอกว่าจะให้ป้าย้ายชื่อเข้าบ้านมูลนิธิ ป้าดีใจมาก ตื่นตีสองขับรถเข้ากรุงเทพฯ ไปนั่งรอที่สำนักงานเขตสะพานสูงตั้งแต่เช้า ถึงเวลาเจ้าหน้าที่ให้เข้าไปเขียนคำร้อง สอบประวัติ ป้าตอบได้หมด บัตรประชาชนเก่าหมดอายุที่เจ้าหน้าที่เจาะรูคืนมาให้ป้าก็มี แต่ป้าก็ย้ายเข้าบ้านกระจกเงาไม่ได้ เขตบอกเหตุผลว่า เพราะป้าไม่ได้อาศัยอยู่ที่บ้านของมูลนิธิกระจกเงาจริง
“วันนั้นป้ารู้สึกเสียใจนะแต่เงียบไว้ ก็เข้าใจว่าเขาทำตามขั้นตอน ตอนปรึกษาอำเภอบอกให้หาบ้าน พอป้าหาบ้านได้ เจ้าบ้านของมูลนิธิยอมให้ป้าเข้าบ้านแล้วก็ยังเข้าไม่ได้อีก ตอนต้องนั่งรถกลับ ป้าคิดทั้งทางว่าทำไมมูลนิธิจะช่วยให้คนไทยมีบัตรประชาชนแล้วมันทำไม่ได้ ทำไมทางเขตไม่ช่วยเรา หรือเพราะว่าเราจนใช่ไหม...
—————————
ท้ายที่สุดหลังผ่านจารเจรจาอยู่หลายรอบ ในกรณีของเธอสำนักงานเขตสะพานสูงตอบรับให้เธอสามารถย้ายชื่อเข้าทะเบียนบ้านมูลนิธิกระจกเงา
วันนี้ชื่อของเธอได้กลับมาบันทึกในระบบทะเบียนบ้านปกติ ได้ทำบัตรประชาชนใหม่ “ป้ารู้สึกเหมือนได้เป็นคนไทยอีกครั้งนึง ได้เอาบัตรประชาชนไปติดต่อธนาคาร ได้สิทธิ์ได้อะไรหลาย ๆ อย่างกลับมา สิทธิ์ที่เมื่อก่อนทำอะไรไม่ได้ บัตรมันสำคัญมากสำหรับคนไทย ขอบคุณนะคะ ป้าขอบคุณจากใจเลย ป้าดีใจไม่คิดว่าจะมีวันนี้”
—————————
ขอขอบคุณ สำนักงานเขตสะพานสูง, สำนักปกครองและทะเบียนกทม.
ช่วยเหลือด้านสิทธิและให้บริการประชาชนที่ประสบปัญหาทะเบียนบ้านกลางอย่างเต็มกำลัง
สนับสนุนดูแลเรื่องสิทธิให้เพื่อนมนุษย์
กับโครงการคลินิกกฎหมาย
ได้ที่ บัญชีคลินิกกฎหมาย โดยมูลนิธิกระจกเงา
เลขบัญชี 202-270402-2 ธ.ไทยพาณิชย์
#กฎหมายเพื่อดูแลกลุ่มเปราะบาง
#คลินิกกฎหมาย #มูลนิธิกระจกเงา
