12/12/2024
🍂 CHUYỆN SƠN MÀI 🍂
Trong mỗi bức tranh tranh sơn mài, có một sự lặng lẽ kỳ lạ. Đó là sự im lặng của hàng nghìn giờ lao động, của những lớp sơn mài trải lên bề mặt, từng chút một, kiên nhẫn như thời gian tự bồi đắp cho chính nó. Mọi thứ ở đây đều chậm rãi, gần như thôi miên. Những lá vàng, bạc mỏng manh ẩn hiện trên tấm vóc, lấp lánh như ký ức của một mùa hè xa xôi, không bao giờ có thể quên.
Nhà văn Nam Cao từng nói: “Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là một sự bất lương.” Câu nói ấy nghe như một lời thì thầm, nhưng lại vang vọng mãi trong tâm trí tôi. Trong nghề làm sơn mài, điều đó không chỉ là triết lý, mà là một định mệnh. Một nét bút đặt không đúng chỗ, một đường khắc thiếu chuẩn xác, một lớp mài vội vàng… Tất cả đều là sự bất lương đối với tác phẩm, đối với người xem, và cuối cùng là đối với chính bản thân mình.
Tôi thường nghĩ về cái nghề này như cách người ta sống qua những ngày dài bất tận của cuộc đời. Nó không có những niềm vui đột ngột, cũng chẳng có những giây phút rực rỡ. Chỉ là chuỗi ngày lặp đi lặp lại, như phủ thêm một lớp sơn mài mỏng manh lên mặt vóc, rồi mài, rồi lại đi màu, để cuối cùng, từng lớp từng lớp hiện lên những sắc thái mà không ai có thể nhìn thấy ngay từ đầu.
Sơn then, cánh gián, màu khoáng những quỳ vàng, bạc… Từng chi tiết ấy không phải là một phần của bức tranh; chúng là linh hồn của nó. Chúng đòi hỏi sự chăm chút tuyệt đối, một loại tận tâm mà chỉ những ai sẵn sàng chấp nhận sự cô đơn của nghề mới có thể làm được. Vì vậy, với tôi, làm tranh sơn mài không phải là một nghề, mà là một cách để sống, để chạm vào một cái gì đó vượt ra ngoài bản thân mình.
Có lẽ, khi bạn nhìn vào một bức tranh sơn mài, bạn sẽ không thấy những giờ lao động miệt mài, hay những giọt mồ hôi đã rơi xuống. Nhưng tôi tin rằng, bạn sẽ cảm nhận được sự chỉn chu trong từng đường nét, từng mảng màu, như thể chúng đang kể một câu chuyện về thời gian, về kiên nhẫn, và về sự không khoan nhượng với chính mình.
Trong thế giới của sơn mài, mọi sai lầm đều không thể sửa chữa. Nó như một chiếc đồng hồ đang chạy, nơi từng khoảnh khắc đều là vĩnh cửu. Bạn không thể quay lại, không thể làm lại. Chỉ có thể tiếp tục, và hy vọng rằng mình đã làm đúng. Và có lẽ, đó chính là ý nghĩa sâu xa nhất của câu nói của Nam Cao. Không chỉ trong nghề, mà trong đời sống, sự cẩu thả là một sự bất lương. Nó là sự phản bội lại thời gian, lại chính tâm hồn mình.
————-
Bạch Hổ - Tranh Dân Gian Hàng Trống
KT: 30x40cm (chưa khung)
TG: LMH - Latoa Indochine