26/02/2026
MÙNG MƯỜI CÚNG ĐẤT
Hổm rày, cứ tới mùng mười tháng Giêng là thấy thiên hạ rần rần kéo nhau đi mua vàng, chen lấn trần thân chỉ để cầu cái "vía Thần Tài". Ngẫm lại mà thấy buồn cho cái gốc gác của dân mình. Người Nam Kỳ xưa giờ, mùng mười là ngày Cúng Đất, là cái Tết cuối cùng để tạ ơn mảnh đất mảnh vườn đã nuôi sống ông bà cha mẹ mình chớ đâu phải ngày đi buôn vàng, bán bạc đâu chèn?
Cái câu "Mùng chín cúng Trời, mùng mười vía Đất" ông bà dạy nằm lòng rồi. Sau khi cúng Trời, mùng mười là lúc mình quay về thưa với đất đai viên trạch. Mâm cúng của dân Lục Tỉnh mình đơn sơ mà nghĩa khí lắm. Chỉ cần con cá lóc nướng trui đen "thùi lùi" mùi rơm, để nguyên vảy vây cho đúng cái chất thời khẩn hoang. Rồi thêm bộ tam sên có miếng thịt luộc, con tôm, hột vịt... vậy mà nó tròn trịa cái ơn nghĩa với tiền nhân.
Ngày mùng mười, người Nam mình thành tâm đốt cây nhang, rót chung rượu trắng để tạ ơn Chú Thổ. Chú Thổ dân mình thờ là cái hình bóng của tiền hiền ngày xưa đã bỏ mình nơi rừng thiêng nước độc để khai phá ra cái xứ sở trù phú này. Chú Thổ ngồi bàn thờ sát đất, coi ngó nhà cửa cho mình được an ổn, chớ Chú đâu có ngồi trên cao mà đợi mình đem vàng vòng tới đổi chác lợi lộc.
Vậy mà bây giờ, người ta cứ nhồi nhét cái chữ "vía Thần Tài" vô đầu lớp trẻ. Người ta mê muội đi mua vàng, mong ước một vốn bốn lời mà quên mất cái ơn của đất. Đất miền Nam này trầy vi tróc vảy mới giữ được, hột lúa miền Nam nuôi mình khôn lớn là nhờ đất chớ đâu phải nhờ vàng. Dân Nam Kỳ mình giàu là giàu cái bụng hào sảng, giàu điền trạch bao la, chớ hổng có cái thói chầu chực xếp hàng cầu may kiểu đó.
Bởi vậy, mùng mười này, ai có thương cái gốc Nam Kỳ thì xin đừng có lộn lạo nữa. Cứ ở nhà, lau chùi cái bàn thờ Ông Địa Chú Thổ cho sạch sẽ, thắp cây nhang thơm, bày con cá lóc nướng trui ra mà tạ ơn đất đai. Hãy dạy cho con cháu biết ghi ơn người đi trước đã gầy dựng nên cái văn minh miệt vườn này.
Vàng thì có lúc giá lên giá xuống, chớ cái tình với đất, cái nghĩa với người xưa thì ngàn năm vẫn vậy, hổng có cái gì đổi chác được đâu nghen!
Sáu Dịt.