Հայկական գորգի ազգային կենտրոն / National Center of Armenian Carpet

08/05/2026

🔸 Ն. Ստեփանովի պարսկական գորգերի վաճառատունը Թիֆլիսում, 1900-ական թթ.

🔸N. Stepanov's Persian rugs store in Tiflis, 1900s photo

📸 Հայաստանի ազգային արխիվի հավաքածու։
Աղբյուրը` Հայկ Դեմոյան, Հայ գործարար կյանքի պատմության պատկերագիրք, Երևան, 2023:

02/04/2026

🔷 Թիֆլիսի հայ գորգավաճառները, 1902-1903 թթ.
Armenian rug merchants of Tiflis, 1902-1903

Աղբյուրը` Հայկ Դեմոյան, Հայ գործարար կյանքի պատմության պատկերագիրք, Երևան, 2023:

11/02/2026

📌Այնթապի արհեստները

🧶Մանուսայագործություն` գունավոր կտավների արտադրություն

Մանուսայագործությունը 19-րդ դարի առաջին կեսից արդեն իսկ Այնթապի ամենամեծ տարածում ունեցող արհեստն էր: Այն Այնթապ է մուտք գործել, թերևս Արաբկիրի կողմերից:

1850-ական թթ. սկսած ավելի բարձրորակ սպի­տակ ու գունավոր թելթերի ներկրմամբ տեղական արտադրու­թյու­նը ենթակվում է որոշակի փոփոխությունների: Այս բարակ և նուրբ թելերի գործածության համար ստեղծվում են ավելի թեթև ու կարտարելոգործված դազգահներ (հաստոց), որոնք դառնում են մանուսայագործության՝ գունավոր կատավների արտադրության հիմքը:

1900 թ., Այնթապում այս գործով զբաղվող հայ վարպետների թիվը հասնում էր 300-ի, իսկ դազգահների համագումարը՝ 3.000-ից 4.000-ի: XX դարի սկզբին մանուսայի արտադրությամբ, վաճռականությամբ, ներկարարությամբ, դազգահի շինությամբ և մանուսայագործության հետ կապված այլ արհեստներով զբաղվող 21.000 մարդ կար Այնթապում, որից 14.000 հայ էր: Մանուսա վաճառող և արտահանող հայ վարպետ առևտրականները 50-ից ավելի էին:

Օսմանյան կայսրության տարբեր քաղաքներում (Այնթապ, Բուրսա, Սեբաստիա, Մարզվան և այլն) արտադրված տեղական կտավները իրենց նրբությամբ մշտապես կարողացել են մրցել եվրոպական արտադրանքի հետ, իսկ ամրությամբ ու տոկոնությամբ մշտապես գերազանցել են: Արտադրվում էր մոտավորապես 50 տարբեր անուններով մանուսա: Խոշոր արտադրողներից շատերը տարբեր քաղաքներում սպառման մասնաճյուղեր էին հաստատել: Անյթապի «Խաներում» տարբեր նահանգների բազմաթիվ քաղաքներից կային 40 հանձնակատարներ, որոնք գնում էին տեղական արտադրանքը և ուղարկում իրենց հաճախորդներին: Արտահանման հիմնական ուղղություններն էին Վանը, Մուշը, Բաղեշը, Կարինը, Սեբաստիան, Մալաթիան, Եոզղատը, Կյուրինը, Խարբերդը, Տիգրանակերտը, Քիլիսը, Անտիոքը, Ադանան, Մերսինը, Կոնիան, Կեսրաիան, Կ. Պոլիսը և այլն: Առավել քիչ չափով արտահանվում էր Հալեպ և արաբական տարբեր շրջաններ:

📸 Այնթապի մանուսայագործների համքարության հանձնաժողովը, Այնթապ, 1898 թ.
Նստած՝ ձախից աջ՝ Սարգիս Նազարեան, Գրիգոր Մանուշակեան, Գէորգ Տէմիրճեան, Կարապետ Եաղսըզեան, Ներսէս Տէյիրմէնճեան, Եղիա Լեւոնեան, Կարապետ Թահթաճեան:
Կանգնած՝ ձախից աջ՝ Փոսթալճեան, Գանտէհէրճեան

#ԱյնթապիԱրհեստները
#ՀայկականԳորգիԱզգայինԿենտրոն

08/02/2026

🪢Նշանակալից իրադարձություն հայ գորգարվեստի բնագավառում

Հովհաննես Շարամբեյանի անվան ժողովրդական արվեստների թանգարանի Դիլիջանի մասնաճյուղը բացվել է որպես Հայկական գործվածքի թանգարան։

Հայկական գորգի ազգային կենտրոնը շնորհավորում է բոլորիս հայկական գործվածքի բազմադարյա պատմությունն ու ավանդույթները ներկայացնող այս նոր հնարավորության համար:

Մարիամ Թումանյանի այս պատմական տունը նախորդ դարասկզբին եղել է Դիլիջանի ազգային, հասարակական, սոցիալական կյանքի շարժիչ ուժերից մեկը։ Այսօր որպես Հայկական գործվածքի թանգարան այն կարող է վերածվել մշակութային կարևոր կենտրոնի։

Այն առանձնակի նվեր է նաև Դիլիջան քաղաքի համար` որպես զբոսաշրջության նոր խթան։

Դիլիջանի Հայկական գործվածքի թանգարանը հայկական գործվածքի հազարամյա ընթացքը, բազմաշերտ ու բազմագույն հանգույցները շաղկապող լավագույն վայրերից մեկն է այլևս։

08/02/2026

«Ժառանգություն» ցուցադրություն, 2019 թ.,
«Որդան կարմիր» հայկական գորգի թանգարան

"Heritage" exhibition, 2019,
"Vordan Karmir" armenian carpet museum

#ՀայկականԳորգիԱզգայինԿենտրոն

#ՈրդանԿարմիրԹանգարան

25/12/2025

Այս ամենը պետական մշակութային քաղաքականության բացակայության արդյունք է, և անհրաժեշտ է հստակ քայլեր ձեռնարկել նման ոտնձգությունները կանխարգելելու համար, ինչպես նաև գործի դնել հայկական մշակույթը ներկայացնող ու պաշտպանող գործուն ծրագիր։ Եվ, անշուշտ, դեպքերի նման զարգացումներն առավել քան շեշտում են Հայկական գորգի և ասեղնագործության թանգարան ունենալու անհրաժեշտությունը,- նշում է Հայկական գորգի ազգային կենտրոնի նախագահ Վիկտոր Մնացականյանը:

Աջակցեք մեր լրատվականին Patreon-ում՝ ⬇️ ⬇️ ⬇️https://www.patreon.com/c/armlurArmLur.am լրատվականին կարող եք հետևել նաև այլ հարթակներումTelegram-ում- https...

21/10/2025

«Ժառանգություն» ցուցադրություն, 2019 թ.,
«Որդան կարմիր» հայկական գորգի թանգարան

"Heritage" exhibition, 2019,
"Vordan Karmir" armenian carpet museum

#ՀայկականԳորգիԱզգայինԿենտրոն

#ՈրդանԿարմիրԹանգարան

03/10/2025

🧶Հայ երեխաները #գորգ գործելիս, Երևան, 1918-1919 թթ.
Armenian children weaving , Yerevan, 1918-1919

#ՀայկականԳորգիԱզգայինԿենտրոն

12/08/2025

«ՀԱՅ ԳՈՐԳ» արտադրական գորգագործական միավորումը ստեղծվել է 1963 թ-ին: Միավորումը ներառել է Երևանի գլխամասային ձեռնարկությունը և Երևանի, Մարտունու, Մեծավանի, Լենինականի (Գյումրի), Կամոյի, Վարդենիսի, Եղեգնաձորի, Ստեփանավանի, Արտաշատի, Ապարանի, Գորիսի, Արթիկի, Արծվաշենի մասնաճյուղերը:

«ՀԱՅ ԳՈՐԳ» արտադրական գորգագործական միավորումն արտադրել է բրդե և կիսաբրդե մանվածք, գորգ, ուղեգորգ, կարպետ: Թողարկել է հանրապետության թեթև արդյունաբերության համախառն արտադրանքի 1,9 %-ը:

«ՀԱՅ ԳՈՐԳԻ» գլխամասային ձեռնարկությունը հիմնադրվել է 1925 թ-ին: Ներառել է մանվածքային գործարանը և գորգի բազան: Իրականացրել է բրդի մշակման, թելերի ստացման, ներկման, կոմպլեկտավորման, ըստ նկարների ծրարավորման, գորգերի քիմ. լվացման գործընթացներ: Ունեցել է փորձնական արհեստանոց, արվեստանոց, տպարան: Տարեկան հզորությունը եղել է 760 տ մանվածք:

1978 թ-ին միավորման ձեռնարկություններում արտադրվել է 734,0 տ բրդե և կիսաբրդե մանվածք, 990,0 hq. մ² գորգ և գորգագործական արտադրանք, որից ձեռագործ գորգ` 48,2 h զ. մ²: Արդյունաբերաարտադրական անձնակազմը հասել է մոտ 4,0 հզ.: Հիմնական արտադրական գործընթացները (գորգի գործումը) գլխավորապես իրականացվել են մասնաճյուղերում: Միավորման արտադրանքն իրացվում էր ԽՍՀՄ–ում, իսկ ձեռագործ գորգերի 90 %-ը առաքվում էր Անգլիա, Բելգիա, Հոլանդիա և այլն:

1937 թ. «ՀԱՅ ԳՈՐԳՈՒՄ» գործված գորգերը Փարիզում կայացած ցուցահանդես-տոնավաճառում արժանացել են ոսկե մեծ մեդալի:

Աղբյուր՝ ՀՍՀ, հ. 6, Երևան, 1980; Հայկական գորգեր, Երևան, «Արարատ» հրատ., 1993:

24/07/2025

Կրկին #գորգլվա