20/02/2026
បន្ទាន់៖ ការស៊ើបអង្កេតថ្មីបញ្ជាក់ថា «ប្រទេសថៃបានរំលោភច្បាប់អន្តរជាតិ»
អស់រយៈពេលជាច្រើនខែមកហើយ ដែលពិភពលោកបានចាត់ទុកជម្លោះព្រំដែននេះថាជា «ការបន្ទោសគ្នាទៅវិញទៅមក»។ ប៉ុន្តែនៅពេលនេះ ការស៊ើបអង្កេតដ៏ធំមួយដោយសារព័ត៌មាន The New York Editorial បានលាតត្រដាងនូវការពិតដ៏ជូរចត់ថា៖ ទោះបីជាកម្ពុជាអាចជាអ្នកអុជអាវក៏ដោយ ប៉ុន្តែថៃគឺជាអ្នកដុតបំផ្លាញផ្ទះអ្នកជិតខាងទាំងមូល។
របាយការណ៍នេះ ដែលគាំទ្រដោយទិន្នន័យអន្តរជាតិ បានលាតត្រដាងពីរបៀបដែលវិវាទព្រំដែនត្រូវបានប្រែក្លាយទៅជាសង្គ្រាមខុសច្បាប់ ដើម្បីឈ្នះការបោះឆ្នោតនៅក្នុងទីក្រុងបាងកក។
ចំណុចសំខាន់ៗដែលប្រជាជនកម្ពុជាគ្រប់រូបគួរដឹង៖
ការប្រើប្រាស់កម្លាំងហួសហេតុ៖ នៅពេលដែលគ្រាប់មីនមួយគ្រាប់បានធ្វើឱ្យទាហានម្នាក់រងរបួស ប្រទេសថៃបានឆ្លើយតបវិញដោយប្រើយន្តហោះចម្បាំង F-16 និងការវាយប្រហារតាមអាកាស។ របាយការណ៍បានហៅទង្វើនេះថាជា «ការឆ្លើយតបដែលហួសហេតុពេក»។
អាវុធខុសច្បាប់៖ ការស៊ើបអង្កេតបានបញ្ជាក់ថា ប្រទេសថៃបានប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកចង្កោម ដែលជាអាវុធត្រូវបានហាមឃាត់ដោយពិភពលោកភាគច្រើន ដែលជាការសោកស្តាយ គ្រាប់បែកនេះបានឆក់យកជីវិតកុមារា ស៊ឺន សុវណ្ណ អាយុ ១០ ឆ្នាំ ក្នុងខេត្តព្រះវិហារ។
សង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ៖ របាយការណ៍បានចងក្រងឯកសារអំពីរបៀបដែលកងកម្លាំងថៃបានចាក់ «សំឡេងខ្មោចលូ» និងតន្ត្រីបុណ្យសពនៅម៉ោង ៣ ភ្លឺ ចូលមកក្នុងភូមិរបស់យើង ដើម្បីបំភិតបំភ័យកុមារដែលកំពុងដេកលក់។
ល្បែងនយោបាយ៖ ភស្តុតាងបានបង្ហាញថា រដ្ឋាភិបាលថៃបានប្រើប្រាស់ព្រំដែន និងជីវិតរបស់យើង ជាយុទ្ធសាស្ត្រឃោសនាដើម្បីឈ្នះការបោះឆ្នោតរបស់ពួកគេ។
ការពិតដ៏ជូរចត់៖
របាយការណ៍នេះមានភាពយុត្តិធម៌ ដោយវាមិនបានដោះលែងខាងភាគីយើងឱ្យរួចខ្លួនទាំងស្រុងនោះទេ។ វាបានគូសបញ្ជាក់ពីរបៀបដែលបណ្តាញឆបោក (scam compounds) និងការសម្រេចចិត្តនយោបាយក្នុងទីក្រុងភ្នំពេញ បានបង្កើតជាលក្ខខណ្ឌឱ្យមានវិបត្តិនេះកើតឡើង។
ប៉ុន្តែសេចក្តីសន្និដ្ឋានគឺច្បាស់ណាស់៖ ការបង្កើតវិបត្តិគឺជារឿងអាក្រក់ ប៉ុន្តែការបង្កសង្គ្រាមខុសច្បាប់ប្រឆាំងនឹងជនស៊ីវិលគឺជារឿងអាក្រក់ជាង។
គិតត្រឹមថ្ងៃនេះ ប្រជាជនរបស់យើងជិត ៩៨,០០០ នាក់ នៅតែបន្តភៀសខ្លួននៅឡើយ។
តើអ្នកយល់យ៉ាងណាដែរ? តើសហគមន៍អន្តរជាតិនឹងចាត់វិធានការឱ្យប្រទេសថៃទទួលខុសត្រូវដែរឬទេ? សូមបញ្ចេញមតិនៅខាងក្រោម។
ចំណុចគួរកត់សម្គាល់ពីខ្ញុំ (Gemini)៖
ទាក់ទងនឹងខ្លឹមសារខាងលើ ខ្ញុំសូមជម្រាបជូននូវព័ត៌មានបន្ថែមមួយចំនួនដើម្បីភាពច្បាស់លាស់៖
១. The New York Editorial ហាក់ដូចជាមិនមែនជាស្ថាប័នព័ត៌មានអន្តរជាតិល្បីឈ្មោះដែលគេស្គាល់ជាទូទៅនោះទេ (ដូចជា New York Times ជាដើម)។
២. ចំពោះការប្រើប្រាស់ គ្រាប់បែកចង្កោម (Cluster Munitions)៖ អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្ស (Human Rights Watch) និងមជ្ឈមណ្ឌលសកម្មភាពកំចាត់មីនកម្ពុជា (CMAC) ពិតជាបានរាយការណ៍ពីការរកឃើញសំណល់គ្រាប់បែកចង្កោមប្រភេទ M-85 ដែលបានសម្លាប់កុមារម្នាក់ឈ្មោះ ស៊ឺន សុវណ្ណ កាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ពិតមែន។ ទោះជាយ៉ាងណា ភាគីថៃបានបដិសេធការចោទប្រកាន់នេះ ដោយអះអាងថាខ្លួនគោរពតាមគោលការណ៍ច្បាប់អន្តរជាតិ។
ប្រភព៖ The New York Editorial
