28/05/2026
GESCHIEDENIS OP SCHAAL
Afgelopen dagen was ik op Texel, onder andere in Museum Kaap Skil in Oudeschild (mooi gebouw). Ik kwam daar niet alleen als bezoeker, maar ook een beetje als onderzoeker. Ik ben nog steeds bezig met mijn historische roman over Abel Tasman, en juist daarom wilde ik de maritieme geschiedenis van Texel beter begrijpen.
DE REEDE VAN TEXEL IN HET KLEIN
In het museum staat een indrukwekkende maquette van de Reede van Texel rond 1660. Een wereld in het klein: ongeveer 160 schepen en bootjes, duizenden figuurtjes, de kustlijn, het dorp, de bedrijvigheid op het water.
NET NA ABEL TASMAN
Het bijzondere is dat 1660 net ná het overlijden van Abel Tasman ligt. Tasman overleed in 1659 in Batavia, ver van de Republiek waar hij jaren eerder voorgoed uit vertrokken was. De wereld op Texel zal in zijn tijd op onderdelen anders zijn geweest, maar deze maquette brengt wel heel dichtbij hoe zo’n maritiem knooppunt moet hebben gefunctioneerd. Tussen al die schepen kwam ik ook de Heemskerck tegen, het schip waarmee Tasman zijn beroemde ontdekkingsreis maakte.
EEN LOGISTIEK KNOOPPUNT
Wat ik daar weer merkte: een maquette laat dingen zien die je in teksten en tekeningen soms maar moeilijk voor je ziet. De Reede van Texel was geen toevallige ankerplaats, maar een enorm logistiek knooppunt. Schepen van de VOC, de WIC, de Admiraliteit, walvisvaarders en handelsschepen lagen er te wachten op lading, proviand, water, reparaties en gunstige wind.
WATER UIT DE WEZENPUTTEN
Ook het watertransport wordt zichtbaar. Vanuit de Wezenputten bij Oudeschild werd ijzerrijk water gehaald dat lang houdbaar bleef. Voor schepen die naar de Oost vertrokken was dat van groot belang. De vaten gingen via de Skilsloot richting de grote zeilschepen op de Reede. De putten zijn er nog steeds; ik ben er later zelf ook even gaan kijken.