01/03/2026
ในการฉลองเลื่อนกรมพระอิสริยยศ ของพระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นวชิรญาณวโรรส เป็นกรมหลวงวชิรญาณวโรรส เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2449 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ในครั้งที่ยังเป็น สมเด็จพระบรมโอราธิราช ได้มีความปิติจัดทำเหรียญที่ระลึกขึ้นโดยใส่ข้อความที่เป็นชื่องานลงไป และได้ขอให้ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงวชิรญาณวโรรส ได้ใส่ลายละเอียดของเหรียญอีกด้านนึงที่ยังคงว่างไว้ตามแต่พระราชประสงค์ กรมหลวงวชิรญาณวโรรสจึกได้จัดใส่ตรายันต์อริยสัจลงไป จึงเป็นที่มาของ “เหรียญอริยสัจสี่“ ตามที่คณะชาวรักษ์ นิยมสะสมเหรียญที่ระลึกได้รู้จักกันเป็นอย่างดี
และในคราวเดียวกันนี้ เกิดความลำบากพระราชหฤทัยบางประการกับพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ที่มีพระราชประสงค์ให้อยากจะจัดทำของที่ระลึกขึ้นด้วย แต่ด้วยความต้องการที่จะให้เกิดประโยชน์สูงสุด ใช้ได้ทั้งพระและคฤหัสถ์ ซึ่งการนึกถึงประโยชน์แก่พระและคฤหัสถ์ให้ได้ประโยชน์สูงสุดนั้น ของชิ้นแรก จึงเป็นที่มาของ ”หนังสือสุภาษิต“ ฉบับแรกของสยาม ด้วยได้ทูลให้กรมหลวงวชิรญาณวโรรสได้รวบรวมข้อสุภาษิตไว้กว่า 250 ข้อ จัดพิมพ์เพื่อแจกผู้มาร่วมงานนี้
ส่วนของอีก 1 ชิ้นที่ยังคิดให้ตกไปไม่ได้ ที่จะเป็นของที่ยังประโยชน์ได้ทั่วถึงกัน จนพระองค์ได้เหลือบไปเจอมีตัดกระดาษที่ได้มาจากครั้งเสด็จประภาสเมื่อเอดินเบิร์ก จึงได้รับสั่งให้ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงสรรพสาตรศุภกิจ จัดทำ “มีดตัดกระดาษแลคั่นหนังสือ” ขึ้น เพื่อมีความประสงค์จะให้ไว้ใช้คั่นเวลาอ่าน หรือ ตัดข้อความพุทธสุภาษิตไว้ โดยแจกคู่กันในวันงาน
ตัวมีดทำจากงา ด้วยการตัดและขัดตะไบรอบรอบให้ไม่คมมากเกินไป กรีดส่วนตรงกลางให้สามารถเปิดได้ไม่ตลอดเพื่อให้กระดาษสามารถเสียบได้คล้ายคลิบหนีบประดาษ มีการเซาะด้วยของคมเป็นรอยอักษรแล้วค่อยลงหมึกดำทับ อาจจะเพื่อป้องกันการถูขีดข่วนแล้วหมึกจะหลุดลอกออกไป ตัวด้ามเป็นรูปเพชร (วชิร แปลว่า เพขร) ตามพระนามของกรมกลวงวชิรญาณวโรรส ทำจากทองแดง เลื่อยฉลุเพื่อตบแต่งรายละเอียด มีกะไหล่ทองและหลุดลอกไปตามกาลเวลา | ส่วนขนาดมีการปรับแก้กันอยู่หลายครั้งจนให้เหมาะสมกับขนาดของหนังสุภาษิตก็เป็นอันเสร็จ
ส่วนของมีดและที่คั่นกระดาษนี้มี Gimmick นิดหน่อย โดยได้คัดเอาสุภาษิต 1 บทมาเขียนใส่บนมีด 1 เล่ม เพื่อไว้ว่าจะได้เชิญชวนให้ผู้ที่ได้มีดแต่ละเล่ม เห็นอักษรบาลีแล้ว อยากจะหาความหมาย ก็รับรีบไปเปิดอ่านในหนังสือสุภาษิตให้ทราบให้เข้าใจ
เล่มนี้เขียนไว้ว่า สุสสูสํ ลภเต ปญฺญํ
แปลว่า “ผู้ฟังที่ดีย่อมได้ปัญญา”