14/09/2021
รู้ไหม? “แฟนต้า” คือมรดกจากยุคนาซี!
“เอาแฟนต้าองุ่นคืนมา!”
ประโยคนี้คงเคยก้องอยู่ในหัวของใครหลายๆ คน เมื่อครั้งที่บริษัทไทยน้ำทิพย์ตัดสินใจเลือกกลยุทธ์ในการปล่อยประโยคติดหู (หรือหลอนหู?) ใส่พวกเรา ถึงกระนั้นก็ปฏิเสธไม่ได้ว่า “แฟนต้า” ก็ยังคงเป็นทางเลือกเครื่องดื่มในใจคนไทยนับไม่ถ้วน
“แฟนต้า” น้ำอัดลมยี่ห้อนี้อยู่คู่วิถีชีวิตคนเมืองร้อนมานาน นานซะจนหลายๆ คนคงไม่ทราบมาก่อนว่า “แฟนต้า” ถือกำเนิดขึ้นในยุค “นาซี”!
ย้อนกลับไปในปี 1923 “โรเบริต์ วู้ดรัฟฟ์” ได้รับเลือกให้เป็นประธานบริษัทโคคา-โคล่า เขามีความฝันอันยิ่งใหญ่ที่ตั้งใจจะให้ “โคล่า” เป็นเครื่องดื่มของคนทั่วโลก เขาจึงก่อตั้งแผนกส่งออกต่างประเทศ ซึ่งจะทำให้ 27 ประเทศทั่วโลกสามารถผลิตโค้กภายในประเทศได้เอง โดยผลิตขวดและใช้น้ำตาลจากท้องถิ่น แต่ใช้น้ำเชื่อมสูตรลับเอกลักษณ์รสชาติโคล่าจากประเทศแม่อย่าง อเมริกา
โคคาโคล่าจึงเริ่มขายดีอย่างถล่มทลาย มันกลายเป็นภาพแทนของวิถีชีวิตของชาวมะกัน สัญลักษณ์แบรนด์ Coca-Cola ขจรขจายเตะตาผู้คนตามท้องถนนและบนกำแพงทั่วยุโรป ไม่เว้นแม้แต่ในประเทศ “เยอรมัน”
แล้วยุคของอาณาจักรไรซ์ที่สามก็ถือกำเนิดขึ้นสัญลักษณ์สวัสติกะและหน้าของผู้นำหนวดจิ๋มครอบคลุมไปทั่วเยอรมนี และในปี 1933 ตัวละครเอกของเรื่องราวแฟนต้าก็มาเยือน...
“แม็กซ์ คีท” เป็นชาวเยอรมันที่ปรับภาพลักษณ์ของโคล่า จากที่เคยเป็นเครื่องดื่มโดยชาวอเมริกา ให้กลายเป็นเครื่องดื่มเพื่อชาวเยอรมัน ในปี 1936 ที่เยอรมันเป็นเจ้าภาพจัดงานโอลิมปิก สัญลักษณ์โคคาโคล่ามักอยู่เคียงข้างสัญลักษณ์สวัสติกะ บนป้ายของเกมกีฬาชนิดต่างๆ แม้กระทั่งพาดอยู่บนตัวรถในงานพาเหรดของยุวชนฮิตเลอร์
ในปีที่ 9 ที่บริษัทโคคาโคล่าเซ็นสัญญาต่อสัมปทานในประเทศเยอรมัน หลังปลายปากกาจรดเซ็น คีทยกมือขึ้นพร้อมกล่าว “ซีค ไฮล์!” (ชัยชนะจงเจริญ!) ต่อฮิตเลอร์
แต่คีทไม่เคยเข้าร่วมพรรคนาซีอย่างจริงจังแต่อย่างใด เขาเพียงแต่ยินดีทำงานกับอาณาจักรไรซ์ที่สาม เพื่อให้โคคาโคล่าได้ส่วนแบ่งทางการตลาดต่อไป ทางบริษัทโคคาโคล่าเองก็บอกว่าไม่มีหลักฐานใดที่ช่วยระบุว่าคีทมีส่วนร่วมกับพรรคนาซี
สัมพันธ์อันดีระหว่างโค้กอเมริกากับชาวเยอรมันอ่อนแอลงในช่วงที่สงครามเข้มข้นขึ้น และการโจมตีที่ “เพริล์ ฮาร์เบอร์” ทำให้สหรัฐฯ เข้าร่วมสงครามโลกครั้งที่ 2 อย่างเป็นทางการ พร้อมประกาศตนเป็นศัตรูกับฮิตเลอร์ สัญญาคว่ำบาตรทางการค้าของอเมริกาทะลายสายพานการส่งออกน้ำเชื่อมสูตรลับให้เยอรมัน
ปัญหามาเยือนแก่คีท เพราะหากขาดน้ำเชื่อมรส “7X โค้ก” จากอเมริกัน แล้วบริษัทจะผลิตอะไรได้?
สิ่งที่เหลืออยู่คือสูตรทำน้ำอัดลมผสมคาเฟอีน แต่เมื่อไม่มีน้ำเชื่อมจากอเมริกา คีทจึงประยุกต์สูตรด้วยการใช้ของเหลือจากโรงงานอาหารต่างๆ อย่างเศษเนื้อเยื่อผมไม้ที่เหลือจากการคั้น เช่น แอปเปิล ผสมกับหางนมที่เหลือจากการทำชีส ได้เป็นน้ำสีเนื้อใสๆ ที่มีรสชาติใกล้เคียงกับน้ำขิง
ได้แล้วน้ำเชื่อมสูตรใหม่ ขาดก็แต่ชื่อผลิตภัณฑ์ คีทบอกทีมขายให้ใช้จินตนาการ (Fantasies) ในการคิดหาชื่อ...
จึงกลายเป็นว่าน้ำอัดลมรสผลไม้นี้จึงได้ชื่อ “แฟนต้า” ที่ย่อมาจาก fantastisch ในภาษาเยอรมันมาพาดอยู่บนขวด
แฟนต้าทำให้บริษัทโคคาโคล่าในเยอรมันมีชีวิตอยู่ต่อไปได้ในขณะที่หลายๆ โรงงานทยอยปิดตัว ในตอนนั้น แฟนต้าคือเครื่องดื่มที่หวานที่สุดในตลาด แถมน้ำตาลในช่วงสงครามแพงขึ้นและหายาก แฟนต้าจึงกลายเป็นส่วนผสมเติมความหวานในซุปและสตูได้อีกด้วย
คีทใช้สายสัมพันธ์อันดีที่มีกับพรรคนาซีช่วยให้แฟนต้าตีตลาดไปทั่วยุโรป โรงงานสาขาย่อยของบริษัทโคคาโคล่าที่ทำท่าว่าจะปิดตัวลงก็เดินเครื่องจักรใหม่กันอีกหน รอบนี้ทำให้แฟนต้ามียอดขายเกือบ 3 ล้านขวดก่อนสงครามจะจบลง
ส่วนแฟนต้ารสส้มที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน ผลิตครั้งแรกที่อิตาลีในปี 1955 โดยใช้ส้มจากท้องถิ่น ด้วยหนทางนี้ โคคาโคล่าจึงได้สานต่อชื่อแฟนต้าให้อยู่ในตลาดต่อไป โดยไม่ใช้ร่องรอยรสชาติที่เกี่ยวข้องกับอาณาจักรไรซ์ที่ 3
แฟนต้าอยู่รอดจากสงครามเพราะคีทรู้จักพลิกวิกฤติให้กลายโอกาส ดังนั้น แทนที่จะมาคิดว่าเรากำลังดื่มเครื่องดื่ม “นาซี” อยู่หรือเปล่า ให้เปลี่ยนมาคิดว่าเรากำลังดื่มน้ำอัดลม ที่ชื่อ “แฟนต้า” อยู่คงกระพันมาจนถึงทุกวันนี้ได้ ก็เพราะความพยายามไม่ย่อท้อในการพยายามคิดแก้ปัญหาของชายผู้รู้จักทำธุรกิจคนหนึ่ง
อ้างอิง:INSIDER. Why Coca-Cola invented Fanta in N**i Germany. https://bit.ly/3z5OoQo
#รากเหง้าเล่าอนาคต
Seek the origin, Live the localry
