ประเทืองเครื่องเขิน

ประวัติความเป็นมา
ประมาณต้นพุทธศตวรรษที่ 23 หรือ รัชสมัยเจ้าพระยากาวิละแห่งราชวงค์เจ้าเจ็ดตนผู้ครองนครเชียงใหม่ได้ทำการฟื้นฟูเมืองเชียงใหม่ขึ้นจากกาปกครองของพม่าในยุคต้นรัตนโกสินทร์ได้นำไพรพลไปเชื้อเชิญกลุ่มคนที่พูดภาษาไทด้วยกันจากรัฐฉานและสิบสองปันนามาชดเชยพลเมืองที่ล้มตายจากไป เนื่องจากการทำสงครามกับพม่าซึ่งทางภาคเหนือเรียกว่า”เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง” ชาวไทเขินที่มีฝีมือในการผลิตเครื่

องเขินเจ้าพระยากาวิละ จึงเชื้อเชิญให้มาอยู่ด้วยกันตั้งถิ่นฐานอยู่ที่หมู่บ้านนันทาราม อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
การผลิตเครื่องเขินหมู่บ้านนันทาราม ได้เริ่มต้นผลิตตั้งแต่สมัยเจ้าพระยากาวิละเป็นเครื่องใช้ไม้สอยของเจ้านายฝ่ายเหนือและขุนนางชั้นผู้ใหญ่ เช่น พานใส่ดอกไม้เพื่อบูชาพระ, ตะลุ่มลายทอง, หีบใส่ผ้า เซี่ยนหมาก ขัน ขันโตก จากความสวยงาม และความคงทนของผลิตภัณฑ์ ผู้ที่พบเห็นได้ขอและแลกเปลี่ยนของใช้กัน จนกลายมาผลิตเพื่อเป็นสินค้าส่งขายในชุมชนและต่างถิ่นเช่น กรุงเทพฯ การผลิตเครื่องเขินได้สืบทอดจากรุ่นสู่รุ่น มาถึงปัจจุบัน
เครื่องเขิน คือการนำเครื่องจักรสานโดยไม้ไผ่ และการกลึงไม้เป็นรูปต่างๆ จากไม้มะม่วงหรือไม้เนื้อแข็งมาเคลือบด้วยยางไม้ชนิดหนึ่งที่มีสีดำ เรียกว่า ยางลัก ได้จากการกรีดต้นลัก (The Biack - varnish Tree) ทำให้มีความเงางาม คงทน กันน้ำ กันความชื้นและพื้นเรียบ สีสำหรับลวดลายนั้น มีรูปแบบ เช่นลายทอง ซึ่งได้รับความนิยมอย่างมาก เพราะมีความงดงามสวยงาม โดยนิยมผลิตเป็นภาชนะเพื่อสักการบูชา อาทิ บาตร พระพุทธรูป พานดอกไม้ ลวดลายที่นิยมผลิตได้แก่ ลายทอง , ลายรดน้ำปิดทอง , ลายเปลือกไข่ , ลายขูด , ลายขูดเพ็นท์ดอก , ลายเพ็นท์กรวย , ลายพู่กัน (วาดภาพธรรมชาติ)
ร้านประเทืองเครื่องเขิน นับเป็นร้านที่สืบทอดกันผลิตเครื่องเขินจากรุ่นสู่รุ่นมาตั้งแต่สมัยเจ้าพระยากาวิละ และผลิตโดยช่างฝีมือที่มีความเชี่ยวชาญ วัสดุที่ใช้มาจากธรรมชาติ 100 % ส่งผลให้ผลิตภัณฑ์มีความคงทนสวยงามด้วยคุณภาพที่น่าเชื่อถือและเป็นที่รู้จักทั้งในและต่างประเทศ ปัจจุบันบริหารงานโดยคุณประเทือง สมศักดิ์ เจ้าของกิจการร้านประเทืองเครื่องเขินและประธานกลุ่มครัวฮัก ครัวหาน บ้านเขินนันทาราม