25/09/2026
NGÀY 8: LÀM SAO ĐỂ PO BẬT ÂM VÀ BẮT ĐẦU NÓI? 🗣️
Đây có lẽ là một trong những câu hỏi Thu nhận được nhiều nhất từ các ba mẹ:
“Mẹ Thu ơi, làm sao để con bật âm?”
“Con đồng hành mấy năm rồi mà vẫn chưa nói, có nên tập cho con A… Aaaa… con gà không?”
Có những mẹ chia sẻ với Thu rằng đã đồng hành cùng con 2–3 năm, con không có quá nhiều khó khăn khác, nhưng ngôn ngữ vẫn chưa tiến triển như mong đợi.
Thì sau hơn 5 năm đồng hành cùng con, Thu nhận ra là:
BẬT ÂM KHÔNG PHẢI LÀ ĐÍCH ĐẾN CUỐI CÙNG mà nó chỉ là một bước trong cả hành trình phát triển giao tiếp và ngôn ngữ của con về sau mà thôi.
Vì vậy, Thu không quá tập trung vào việc bắt Po phát ra những âm thanh rời rạc kiểu như:
“A… Aaaa…” → con gà
“E… Eeee…” → xe
Mà Thu cố gắng tạo ra tình huống giao tiếp có ý nghĩa vì Thu muốn Po hiểu:
👉 Âm thanh này dùng để làm gì?
👉 Từ này có ý nghĩa gì?
👉 Khi Po nói ra, người khác có thể hiểu và đáp lại con như thế nào?
NÊN THU THƯỜNG ĐẶT NGÔN NGỮ VÀO NHỮNG TÌNH HUỐNG GIAO TIẾP HẰNG NGÀY NHƯ:
🍎 Khi cầm quả táo:
“Táo nè Po! Quả táo. Po có muốn ăn táo không?”
🐔 Khi nhìn thấy con gà:
“Gà kìa Po! Con gà đang ăn gạo. Gà gáy ò ó o…”
🚗 Và Po rất thích xe:
“Xe nè! Xe ô tô màu đỏ. Po thích xe không?”
Tức là khi mình nói, mình cho con nhìn – nghe – chạm – trải nghiệm cùng lúc.
Con nhìn thấy quả táo.
Con được cầm quả táo.
Con nghe mẹ gọi tên “táo”.
Con được ăn quả táo.
Lúc này, từ “táo” không còn là một âm thanh vô nghĩa.
Nó gắn với hình ảnh – đồ vật – hành động – cảm giác – nhu cầu và trải nghiệm thật của con.
Thu nghĩ đó mới là điều quan trọng.
🌱 PO NGÀY XƯA CŨNG BẮT ĐẦU RẤT ĐƠN GIẢN
Thu không cố bắt Po học thật nhiều từ ngay từ đầu, Po rất thích xe và từ đầu tiên Po nói được là:
“Xe.” 🚗
Nhưng lúc mới bập bẹ thì Po chưa nói rõ.
Con nhìn xe và chỉ nói
“Xa… xa…”
Thu vẫn vui lắm và phản hồi ngay lập tức:
“Đúng rồi! XE! Xe ô tô nè con !”
Thu không sửa lại bằng cách bắt:
Po nói lại đi. XE!”
Hay bắt con nói đi nói lại hàng chục lần vì sợ con quên hay mình muốn kiểm tra con gì đó..
Thu chỉ đơn giản là đón nhận âm thanh con vừa phát ra, rồi lặp lại từ đúng trong một tình huống giao tiếp thật.
Và mỗi lần Po chủ động phát âm, Thu đều phản hồi, khích lệ để con hiểu rằng:
“À, khi mình phát ra âm thanh, mẹ cũng hiểu. Mẹ cũng đang nghe mình.”
T nghĩ điều đó giúp con có thêm động lực để giao tiếp hơn.
Và đương nhiên Thu muốn con Giao tiếp bằng lời nói, đúng ngữ cảnh thì trước đó Thu đã gieo những điều này:
🌱 1. HÃY CHO CON TÍCH LŨY THẬT NHIỀU NGÔN NGỮ TRƯỚC KHI MONG CON NÓI
Mỗi ngày Thu đều tranh thủ trò chuyện với Po bằng những việc rất bình thường:
“Po đang ăn cơm nè.”
“Con lấy xe màu đỏ đi.”
“Mẹ mở cửa nhé.”
“Con gà đang ăn lúa kìa.”
“Trời hôm nay nắng quá!”
“Con đang tắm nè.”
“Đôi dép của con đâu rồi?”
“Po lấy giúp mẹ cái này nhé.”
Đọc sách, hát, kể chuyện, gọi tên đồ vật, gọi tên hành động, miêu tả những gì đang xảy ra…
Tất cả đều là cách đưa ngôn ngữ vào cuộc sống của con và Thu không nghĩ là:
Phải ngồi vào bàn mới gọi là học.
Một đứa trẻ có thể học ngôn ngữ ngay trong những điều rất bình thường:
Con chơi cũng là học.
Con ăn cũng là học.
Con tắm cũng là học.
Con đi ra ngoài cũng là học.
Con quan sát cũng là học.
Con tương tác với mẹ cũng là học.
🌱 2. BẮT ĐẦU TỪ NHỮNG ĐIỀU CON QUAN TÂM
Nếu con thích xe, hãy bắt đầu từ xe.
Nếu con thích bóng, hãy bắt đầu từ bóng.
Nếu con thích con vật, hãy bắt đầu từ con vật.
Nếu con thích nước, hãy đưa ngôn ngữ vào những trò chơi với nước.
Đừng nhất thiết bắt đầu bằng những gì người lớn muốn con học.
Hãy thử bắt đầu bằng thế giới mà con đang quan tâm.
Với Po, vì con mê xe nên Thu có rất nhiều cơ hội để nói chuyện với con:
“Xe đâu rồi?”
“Xe màu gì?”
“Xe chạy trên đường nè!”
“Xe có 4 bánh xe.”
“Xe của Po.”
“Xe chạy đi đâu đây?”
Một chủ đề mà con yêu thích có thể trở thành cánh cửa để mình bước vào thế giới của con và đưa ngôn ngữ vào đó.
🌱 3. NÓI CHẬM – RÕ – NGẮN, PHÙ HỢP VỚI KHẢ NĂNG GiAO TIẾP HIỆN TẠI CỦA CON
Khi con chưa hiểu nhiều, Thu không nói những câu quá dài mà Thu nói những từ và câu mà con có khả năng tiếp nhận.
Ví dụ:
“Xe.”
“Xe màu đỏ.”
“Xe đang chạy.”
“Mẹ mở sách”
“Po ăn táo.”
Sau đó, khi khả năng hiểu của con tốt hơn, mình mới từ từ mở rộng câu, Không cần vội.
Mình đi theo khả năng hiện tại của con, rồi từng bước mở rộng nó như kiểu mình chăm 1 em bé 6 tháng vậy đó.. cứ nói câu ngắn trước, đủ để con tiếp nhận và lặp lại mỗi ngày.
🌱 4. ĐỪNG BIẾN MỖI LẦN CON NÓI THÀNH MỘT BÀI KIỂM TRA
Đây là điều Thu rất muốn chia sẻ với các mẹ.
Khi con vừa phát ra một âm thanh gần đúng, thay vì:
“Con nói lại đi!”
“Nói nữa!”
“Nói cho mẹ nghe!”
“Con nói được không?”
Thu thường phản hồi Po bằng cách rất tự nhiên:
Po: “Xa…” (xe)
Mẹ: “Đúng rồi! Xe nè!”
Rồi tiếp tục tương tác.
Bởi Thu nghĩ rằng ngôn ngữ sinh ra để giao tiếp, chứ không phải để con vượt qua một bài kiểm tra.
Khi con nói mà được mẹ hiểu, được mẹ đáp lại, được tiếp tục chơi, tiếp tục ăn, tiếp tục tương tác…
Con sẽ dần nhận ra:
“Lời nói của mình có tác dụng.”
Và đó có thể trở thành động lực rất lớn để con muốn giao tiếp nhiều hơn.
🌱 5. KHI CON CHƯA NÓI, MÌNH VẪN CÓ THỂ GIAO TIẾP
Và điều này, Thu đã chia sẻ rất nhiều mẹ, hãy nói chuyện, tâm sự, chia sẻ với con nhiều vào dù lúc đầu mình nghĩ con sẽ không hiểu đâu, các mẹ cứ nói là bé chưa hiểu như Po thì làm sao mà nói... rồi mình không bắt đầu nói thì ngôn ngữ đâu con tiếp nhận dần mà con hiểu???
Nên khi:
Con nhìn mẹ → mình quan sát và tìm hiểu con đang muốn gì.
Con chỉ vào món đồ → mình gọi tên món đồ cho con.
Con nhìn về phía đồ vật → mình đưa từ ngữ vào tình huống đó.
Con phát ra một âm → mình phản hồi.
Con muốn một thứ gì đó → mình tạo cơ hội để con thể hiện nhu cầu theo khả năng hiện tại.
Đừng chờ con nói rồi mình mới giao tiếp, nếu chờ thì thật luôn, Thu không biết chờ đến bao giờ.. vì ngôn ngữ mẹ đẻ fai được gieo, được tiếp nhận hằng ngày thì nó mới dần là của con các mẹ nha.
Hãy giao tiếp với con thật nhiều trước cả khi con chưa nói được, bởi Thu nghĩ:
Giao tiếp chính là nền đất để ngôn ngữ lớn lên.
❤️ ĐIỀU THU MUỐN NHẮN VỚI CÁC MẸ
Ngày trước Thu cũng từng rất mong Po nói.
Nhưng càng đồng hành với con, Thu càng hiểu rằng mình không chỉ muốn con “bật âm”.
Mà Thu muốn con:
Hiểu được lời nói.
Biết dùng lời nói để thể hiện nhu cầu.
Biết giao tiếp.
Biết chia sẻ điều mình quan tâm.
Và quan trọng nhất là muốn kết nối với những người xung quanh.
Vì vậy, thay vì chỉ hỏi:
“Bao giờ con nói?”
Thì mình hãy hỏi:
“Hôm nay mình đã tạo cho con bao nhiêu cơ hội để giao tiếp?”
Đó cũng là cách Thu đã kiên trì đồng hành cùng Po suốt 5 năm qua.
Thu không nói đây là phương pháp đúng cho tất cả các bạn vì mỗi em bé có một tốc độ phát triển khác nhau, nhu cầu khác nhau và mức độ hỗ trợ khác nhau.
Nếu con đang chậm nói hoặc gặp khó khăn về giao tiếp, các mẹ hãy quan sát sự phát triển của con và chủ động tìm những phương pháp hỗ trợ phù hợp với con mình.
Còn với hành trình của Po, Thu chỉ muốn chia sẻ lại những điều một người mẹ đã thật sự làm, thật sự quan sát và thật sự kiên trì cùng con trong suốt những năm qua, mong sẽ giúp được mẹ nào đó đang cần bài chia sẻ này ❤️
Nhớ nha các mẹ
Đừng chỉ chờ con bật âm.
Hãy tạo cho con thật nhiều lý do để muốn giao tiếp.
Bởi đôi khi, một tiếng “a”, một tiếng “xe”, hay một cái chỉ tay nào đó của con… không đơn giản chỉ là một âm thanh. Mà đó có thể là cách đầu tiên con đang nói với chúng ta rằng: “Mẹ ơi, con muốn mẹ hiểu con.” ❤️
