10/09/2026
Chuyện cũ kể lại [English Bellow]
Các cô gái Thái ngày xưa thường được học dệt vải, thêu thùa từ ngày còn rất nhỏ. Bên khung cửi họ không chỉ được học dệt, mà còn được răn dạy những bài học quý giá để chuẩn bị cho hành trình trở thành người phụ nữ. Đó chính là lý do vì sao những người lớn tuổi thường kể cho các cô gái nhỏ nghe về sự tích hoa văn con khỉ.
Ngày xửa, ngày xưa ở một bản Thái nọ, có nhà kia rất đông con, hai vợ chồng làm lụng mãi chẳng đủ ăn. Năm ấy lại đúng mùa giáp hạt, đói kém, đàn con thơ đã lâu chẳng được no. Rồi chờ mãi, mùa lúa cũng đến, người mẹ nấu mẻ xôi đầu mùa trong háo hức. Chõ xôi được đổ ra cời, người mẹ gọi các con đi rửa tay để chuẩn bị ăn.
Bọn trẻ vui mừng, đổ xô đi tìm chỗ rửa tay, như không thể chờ đợi được thêm nữa. Thế nhưng cứ chỗ nào có nước là vục tay vào, đứa thì vục tay vào thùng chàm, đứa thì nhúng vào nước gỗ vang nhuộm đỏ, nước hoàng đằng nhuộm vàng của mẹ, đứa thì vục luôn vào vũng nước trâu đằm... Rồi tất cả ào vào chỗ người mẹ cời xôi, thò tay vào bốc xôi ăn.
Người mẹ thấy thế vội vàng ngăn lại nhưng không kịp nữa rồi, những đôi tay lấm lem đang bốc vào mâm xôi nóng bỏng. Giận quá, người mẹ liền lấy chiếc đũa cả đang cời xôi gõ vào tay mỗi đứa con một cái. Lũ trẻ giật mình, vừa buồn vừa giận bỏ chạy xuống sàn rồi cứ thế đi mãi vào rừng. Người mẹ vô cùng hối hận và thương xót đàn con, liền cùng chồng chạy theo gọi chúng nó về, nhưng tất cả đã muộn.
Hai vợ chồng cứ mãi chạy theo con, dùng hết lời dỗ dành, van xin nhưng đều vô ích.
- "Các con yêu của bố mẹ về ăn kẹo đen kẹo đỏ này, về ngủ đệm bông lau êm lưng, về đắp chăn hoa, gối chín hạt với bố mẹ con ơi"
- "Chúng con nay ăn quả Cú quả Cá không còn thấy ngứa, ăn quả Mây không còn thấy nghẹn nữa, tay mọc lông mông thành chai sạn, không thể về làm con bố mẹ được nữa đâu" - bầy khỉ con đáp lời.
Hai vợ chồng buồn bã đành treo những kẹo đen kẹo đỏ mà các con rất thích ăn trên cành cây Hịn (một loại cây có quả màu đỏ, đen như kẹo của bà mẹ làm) cho các con rồi đi về. Người mẹ ở nhà ăn năn hối hận, ngày đêm thương nhớ đàn con mưa dầm gió rét, ngày uống nước suối tối ngủ cành cây mà không cầm được nước mắt. Người mẹ dệt những tấm vải làm vỏ chăn dệt đàn khỉ, chỉ mơ tối được ngủ cùng đàn con, như đang được sưởi ấm cho chúng.
Kể từ đó, hoa văn con khỉ được nhiều người cùng học cùng làm. Mỗi cô gái mới lớn được bà được mẹ dạy cho dệt cũng được học về tình cảm gia đình, về cách nuôi dạy con cái. Cái đũa bếp cũng trở thành một vật kiêng kỵ không bao giờ được dùng để đánh trẻ con hay ngay cả chó mèo, nếu không chúng sẽ giận mà bỏ nhà đi mất, giờ ăn giờ đói cũng không được quát nạt con trẻ kẻo chúng nó buồn mà đau lòng mẹ cha.
Từ ngày bắt đầu xưởng tới giờ, Mường Ký chỉ có 2 lần dệt lại hoa văn con khỉ, vì họa tiết cầu kỳ này cần rất nhiều tâm sức, thời gian. Lần này là lần thứ 2 🥰